Przejdź do treści głównej

Plan z 1877 roku, autor: Viktor Myskovszky

  1. Wieża zamkowa (najstarsza budowla na zamku)
  2. Gotycka pałac zamkowy
  3. Dziedziniec zamku
  4. Małe narożne baszty
  5. Baszta armatnia chroniąca drogę wejściową
  6. Baszta armatnia chroniąca bramę wejściową
  7. Prawdopodobnie budynki gospodarcze
  8. Bramka wejściowa

Opis, plan zamku

Ogólna analiza rozwoju zamku (według Miroslava Plačka, Martina Bóny: Encyklopedia słowackich zamków):

  1. wzniesione w XIII wieku
  2. wzniesione po roku 1357
  3. pierwsza połowa XV wieku
  4. 1540 – 1550
  5. koniec XVI wieku
  6. później

Założenie i ród Tekuš (Tornai)

1357
Król Ludwik I Wielki udzielił Ladysławowi (synowi Jana z Turne) oraz jego braciom Egidiuszowi i Janowi zezwolenia na budowę zamku (kamiennego lub drewnianego) za ich wierne usługi. Należeli do starego rodu Tekuš (później zaczęli używać predykatu “z Turne” lub Tornai). W tym okresie zbudowano gotycki pałac mieszkalny i 10-metrowy mur w miejscu dzisiejszego górnego zamku.
1340 – 1406
Różne gałęzie rodu Tekuš posiadają majątki.
Marzec 1406
Syn Ladysława Jan umiera bezdzietnie. Zamek przechodzi w dożywotnie użytkowanie wdowy po Ladysławie.

Era Zygmunta Luksemburskiego

Maj 1406
Ród Tekuš protestuje przeciwko przemocowemu i nielegalnemu zajęciu zamku przez króla Zygmunta Luksemburskiego. Król odbiera zamek i przekazuje go polskiemu szlachcicowi Mosticowi z Małych Ctiboríc (krewnemu swojego ulubieńca Ctibora).
Marzec 1409
Zygmunt wymienia zamek. Bierze zamek Kővár i w zamian przekazuje Turnę byłemu banowi Pawłowi Bešeňowi (Besenyő) oraz królewskiemu skarbnikowi Stefanowi Šafárovi.
1414
Paweł i Stefan dzielą majątek. Zamek przypada żupanowi turniańskiemu Pawłowi i jego żonie Apolonii. W tych latach zamek zarządzają kastelanowie (Juraj, Folkos, Juraj Horvát, Matej z Točian).
1436
Syn Pawła Mikołaj umiera bez męskich potomków. Król Zygmunt wykorzystuje fakt, że właściciele w roku 1410 przegapili terminy na prawne uregulowanie, i odbiera zamek. Na kastelanów zostają mianowani Stefan z Nádasdu i Ladysław z Hangony.
1436 – 1437
Zamek na krótki czas przechodzi w posiadanie królowej Barbary (żony Zygmunta).

Habsburgowie, bratrzy i ród Zápoľskich (Zápolyai)

1438
Król Albrecht Habsburski zwraca zamek Stefanowi Szafárze i jego synowi Sylwestrowi (który później pisał się jako Sylwester „z Turne”). Sylwester podczas niepokojów nadużywa swojej władzy.
1453
Atak „bratrzyków” (byłych najemników Jana Jiskry z Brandýsa). Zabijają kasztelana Vida i próbują zdobyć zamek za pomocą drabin, jednak bezskutecznie.
1456
Margaréta, wdowa po Sylwestrze, pisze z zamku list do słynnego kaznodziei, świętego Jana Kapistrana.
60. lata XV wieku
Po śmierci Sylwestra i jego brata Vitusa ich potomkowie zaczynają sprzedawać majątek.
1471
Stefan (syn Sylwestra) zamierza sprzedać zamek. Wkrótce zamek wykupuje wysoko postawiony duchowny — arcybiskup Jan Beckensloer.
1476
Arcybiskup Beckensloer odchodzi do Salzburga i sprzedaje zamek za 10 300 złotych palatynowi Imrichowi Zápoľskiemu, jego żonie Urszuli i bratu Stefanowi.
1476 – 1526 (okres
rodu Zápoľskich)
Zamek należy do rodziny Zápoľskich aż do bitwy pod Mohaczem. Za Stefana Zápoľskiego i jego syna Jana (przyszłego króla) zamek znacznie się modernizuje: powiększa się pałac, buduje się zewnętrzny obronny parkany i obronna wieża mieszkalna z przodu. Do 1502 roku kasztelanem był Imrich Himfi, potem Jerzy Literat, a ostatnim średniowiecznym kasztelanem (do 1526 roku) był Mikołaj z Drienčan. W 1526 roku zamek kontrolował Stefan Verbőci (zwolennik Jana Zápoľskiego).

Okres renesansu: Gašpar Horvát i ród Magóci

4 listopada 1527
Król Ferdynand I Habsburski daruje zamek w trakcie wojny domowej swojemu komornikowi Gašparowi Horvátowi. Faktycznie jednak kontrolę nad nim zdobywa dopiero na początku lat 30. XVI wieku.
31 marca 1535
Ferdynand I mianuje Gašpara Horváta na żupana turniańskiego.
12 czerwca 1540
Król wydaje Horvátowi i jego żonie Janie Likerke nowy akt darowizny, który umożliwia dziedziczenie zamku po linii żeńskiej.
20 stycznia 1549
Po śmierci Horváta Ferdinand I. pozwala wdowie swobodnie dysponować majątkiem.
21 listopada 1559
Wdowa sprzedaje zamek i majątek za 14 000 węgierskich złotych żupanowi turniańskiemu Gašparowi Magócimu (Mágócsy) i jego bratu Tomášowi.
Druga połowa XVI wieku
W tym okresie (prawdopodobnie za Horváta lub Magóciho) zamek zmienia się w potężną fortecę artyleryjską. Zbudowano ogromny półkolisty bastion (*torión*) z murami grubymi na 5 metrów, a także wieże z wysuniętymi “spodnie” strzelnicami.

Niepokoje i podział zamku (Koniec XVI – XVII wieku)

Do 1582
Żigmund Rákoci (Rákóczi) nielegalnie zajmuje zamek po ślubie z Juditą Alaghyową (matką Františka Magóciho).
22 marca 1603
Żigmund Rákoci formalnie zwraca zamek rodowi Magóci za ogromny okup 50 000 złotych.
Początek XVII wieku
(po 1611)
Po śmierci Františka Magóciho zamek przechodzi po żeńskiej linii do rodów Kátai (Michal Kátai) i Móric (Peter Móric). Zamek faktycznie dzieli się na dwie równe części. Właściciele mieszkają w pałacach na dole, a zamek jest wykorzystywany jako garnizon, więzienie i magazyny.
28 kwietnia 1621
Sporządzany jest inwentarz połowy Martina Mórica. Wspomniana jest „kapuściana piwnica”, magazyny słoniny, mąki i broni (78 hakownic).
20 grudnia 1621
Król Ferdinand II potwierdza prawa Martina Mórica i rodu Kátai.
16 sierpnia 1625
Król potwierdza prawa dziedziczne córek Móricza, z których jedna (Barbara) wychodzi za Mikuláša Keglevi (Keglevich).

Era Kegleviów i ostateczny upadek

28 lutego 1647
Król Ferdynand III wydaje akt darowizny dla hrabiego Franciszka Wesselényi na wypadek wymarcia rodu Móriczów.
27 listopada 1659
Wesselényi przekazuje to prawo Mikulaszowi Kegleviemu, co 12 marca 1662 potwierdza król Leopold I.
1671
Za udział w spisku Wesselényi skonfiskowano połowę zamku należącą do Franciszka Kátaia.
9 sierpnia 1677 i
16 kwietnia 1678
Leopold I przekazuje część Kátaia (jak również prawa wymarłego rodu Móriczów) Mikulaszowi Kegleviemu za wierność dynastii habsburskiej i zapłatę 30 000 złotych. Keglevi zdobywa w ten sposób 3/4 zamku.
12 maja 1692
Po śmierci Mikulasza jego syn Adam Keglevi zostaje żupanem. Bracia Adam i Żygmunt Keglevi kupują ostatnią ćwiartkę zamku od rodziny Šemšeiów (Semsey) za 10 000 złotych.
15 sierpnia 1699
Król Leopold I oficjalnie daruje braciom Kegleviom cały zamek. W tym czasie zamek był już w ruinie. Keglevi (szczególnie Józef Keglevi, żupan turniański w latach 1720 – 1763, oraz jego syn Józef, żupan w latach 1767 – 1792) preferowali życie w wygodniejszym pałacu u podnóża wzgórza i forteca nie została już odbudowana.
XVIII – XIX wiek
Zamek szybko popada w ruinę, jego ruiny przyciągają uwagę romantycznych artystów i historyków architektury.

Nastavenia súborov cookie

Vyberte si, ktoré typy súborov cookie nám dovolíte používať.